अबको पर्यटकिय गन्तव्य – कुन्छाल
–निराजन गोेपाली

       मकवानपुर जिल्लाको उत्तरी भेगको भौगोलिक भू–वनोटको आधारमा सुविधा सम्पन्न वडाको रुपमा बज्रवाराहीलाई लिन सकिन्छ । शिक्षा, स्वास्थ्य, सडक संजाल संचार र खानेपानी आदिको राम्रो व्यवस्था भएको यस ठाउ“को पुरानो नाम टिष्टुङ हो । अर्थात टिष्टुङ उपत्यकाको नामले परिचित यस ठा“उ प्राकृतिक वातावरण को   कारणले पनि सबैको रोजाइमा पर्न सफल भईसकेको छ । चारैतिरबाट वन जंगलले घेरिएको तथा बीचमा समथर खेतीयोग्य जमिन रहेको भूवनोट असाध्यै रमणिय छ । विषेशगरी वडागत रुपमा बाहुन, क्षेत्री, ठकुरी, नेवार, तामाङ, गुरु·, तथा विभिन्न दलित जातजातिहरुको बसोवास रहेको कारणले पनि यसको छुटै विषेशता रहेको छ ।      

    राज्यको आ“खाबाट ओझेल परेको यस ठा“उका विभिन्न क्षेत्रहरु तथा गाउ“हरु पर्यटकिय गन्तव्य बनाउन सकिने आधारहरु प्रसस्तै छन् । वज्रबाराही अन्तरगत कुन्छाल गाउ“ एउटा पर्यटकिय गन्तव्यको रुपमा विकास गर्ने हो भने यस गाउ“को मात्र विकास नभइ सिंगै नगरको लगायत उत्तरी क्षेत्रकै पर्यटनको विकासमा टेवा पु¥याउन कुरामा आशावादी हुन सक्छौ । 
 उत्तरी मकवानपुरको थाहा नगरपालिका वडा नं. मा कुन्छाल गाउ“ रहेको छ । यस गा“उ सम्म पुग्न सदरमुकाम हेटौडाबाट त्रिभुवन राजपथ हदै ६५ किमि तथा भिमफेदी कुलेखानी मार्खु हुदै ५५ किमि को यात्रामा पुग्न सकिन्छ । यसै गरी राजधानी काठमाडौबाट त्रिभुवन राजपथ हुदै ६० किमि , थानकोट चित्लाङ कच्ची बाटो हुदै ३० किमि तथा फर्पि· फाखेल मार्खु हुदै ५५ किमि को दुरीमा पुग्न सकिन्छ । यस ठाउ“सम्म पुग्नको लागि हाल ति सबै मार्गबाट सहज यातायातको व्यवस्था रहेको छ ।

चारैतिर देखिने पूर्वी मोहडा सिरानमा लाली गुरा“सको घना जंगल तथा त्रिभुवन राजपथ रहेको यस गाउ“को पुछार बाट कुन्छाल कुलेखानी सडक पार गरेको छ । यसैगरी कुन्छाल खोला बगेको छ । गा“उबाट अगाडि देखिने खेतका समथर गह्राहरुको दृश्यावलोकन अतिनै लोभलाग्दो छ । गा“उको १० मिनेटको दुरीका रहेको बज्रवाराही माइको मन्दिर सगै बगेको खोला अगाडिको घना जंगल समथर चौर माथिरहेको फलफुल बगैचा आदि स्थानहरु लाग्छ स्वर्गको एउटा टुक्रा नै हो । 
      विशेषगरी नेपालको इतिहासमा प्रथम शासक भनेर चिनिने गोपाली जातिहरुको एकल बसोवास रहेको यस गाउ“मा करिव २४० घरधुरी रहेको तथ्यांक छ । अन्य जातिहरुको उपस्थिती नरहेको यस गा“उका बासिन्दाहरुको आफ्नै मौलिक चाल चलन परम्परा रितीरिवाज कला संस्कृति, भेषभूषा आदि रहेको छ । यहा“ बनेका घरहरु प्राय ः एकै प्रकारका छन भने अधिकांश घरहरुको छानो टायलले छाएको छ । टाढा बाट हेर्दा रातै देखिने यो गा“उ पर्यटकहरुको लागि आर्कषणको केन्द्र हुन सक्दछ । अधिकांश मानिसहरुको पेसा कृषि      रहेको पाइन्छ । कृषि पेशा नै आफ्नो मौलिक पेशा मान्दै आएका यहा“का बासिन्दाहरुले यसलाई  अझैपनि कृषि पेशामा आत्म निर्भर हुने पेशाको रुपमा अपनाईरहेकोे पाइन्छ । विशेष गरी अर्म–पर्म बाट खेतीपाती गदै आएका यहाँका मानिसहरुले समय सँगै नया“नया“ खेतीहरु गर्न शुरु गरीसकेको छ । यसका साथसाथै यहा“ मनाईने आफ्नै प्रकारका मौलिक चाडपर्वहरु र ती चाडपर्वहरुमा पकाईने परिकारहरुले पनि पर्यटकहरुलाई लोभ्याउन सक्ने देखिन्छ ।

यहा“का अधिकांश घरहरुमा अहिले पनि घरेलु कपडा अन्तरगत हाकु पटासी पटुका बुन्ने कार्य  भईरहेको छ । परम्परा देखिनै बुन्दै आईरहेको यो सीप आजसम्म पनि निरन्तर चलिरहेको छ । पर्यटकहरुलाई लोभ्याउने अर्को महत्वपुर्ण  कुरा यहाँको मौलिक कला संस्कृति रहेको छ । २ रात सम्म नचाईने १२ वर्षे नाच तथा हिले नाचले पनि पर्यटकहरुलाई लोभ्याउन सकिन्छ । त्यसैगरि महिना दिन गाईने कात्र्तिक भजन गाईजात्रा, कुमारी पूजा , दशै, तिहार, गुठी परम्पराहरु आदिको आफ्नै छुट्टै विशेषता रहेको छ । त्यसैगरी यस ठाउ“बाट दामन,मुलावारी चौर, भेडाफारम,    इन्द्रसरोवर ताल आदि ठा“उहरुमा सहजै पुग्न सक्ने र पर्यटकहरुका लागि आवश्यक हामस्टे सञ्चालनमा आएको छ ।  पुरातन र मौलिक स“स्कृति बोकेको यो गाउ“ आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको केन्द्र विन्दु वन्न सक्छ ।