Monday, 23 Nov, 2026
worldlink1-1789963258.gif

थाहा नगर

तस्बिरले बोल्ने इतिहास-दावा सेर्पा

da2-1777343311.jpg

दामन, मकवानपुर
सन् १९६७ जनवरी (वि.सं. २०२३ माघ) मा अमेरिकी Peace Corps का स्वयंसेवक डग र न्यान्सी ह्याचर नेपाल आइपुगे। उनीहरूले दामन क्षेत्रका केही तस्बिरहरू खिचे—त्यस्ता तस्बिर, जसले आज इतिहासलाई बोल्न बाध्य बनाएका छन्।
ती तस्बिरहरूमा त्रिभुवन राजपथको छेउछाउ विस्तार हुँदै गरेको दामनको प्रारम्भिक बस्ती देखिन्छ। पृष्ठभूमिमा भने उजाड, नाङ्गा डाँडापाखा, धुलाम्मे भिरालो जमिन, भर्खर खनिएका कच्ची सडक र छरिएर रहेका थोरै घरहरू मात्र छन्। आजको हरियाली दामनसँग तुलना गर्दा, त्यो समयको दृश्य पत्याउनै कठिन लाग्छ—जहाँ अहिले घना सल्ला र लालीगुराँसका वन छन्, त्यहाँ कुनै समय रुखको नामोनिशान थिएन।
यी ऐतिहासिक तस्बिरहरूले सन् १९६० को दशकमा दामन क्षेत्रमा देखिएको वातावरणीय संकट स्पष्ट देखाउँछन्। डाँडाहरू नाङ्गा हुनुका प्रमुख कारणहरू थिए—दाउरामा अत्यधिक निर्भरता, अनियन्त्रित चरिचरन, र वि.सं. २०१३ को वन राष्ट्रियकरणपछि स्थानीयमा बढेको संरक्षणप्रतिको उदासीनता। “सरकारको वन” भन्ने मानसिकताले स्थानीय सहभागिता कमजोर बनायो, जसको असर प्रत्यक्ष रूपमा प्रकृतिमा देखियो।
तर समयसँगै कथा बदलियो। वि.सं. २०४६ पछि सुरु भएको सामुदायिक वन व्यवस्थापनले दामनको भाग्य मोडिदियो। वनको जिम्मा स्थानीय समुदायलाई सुम्पिएपछि संरक्षण र सदुपयोगका स्पष्ट नियम बने। जथाभावी रुख कटान, डढेलो, र खुला चरिचरन नियन्त्रण गरियो। यसले बिस्तारै हरियाली फर्कायो।
एक वृद्ध स्थानीयको शब्दमा, “त्यतिबेला चिसोले रुख नहुने होइन, मान्छेले गर्दा नभएका हुन्। अहिले ग्यास र बिजुली आएपछि दाउरा काट्न छोडियो, वनको महत्त्व बुझियो, अनि जंगल आफैं घना हुँदै गयो।”
डग र न्यान्सी ह्याचरले खिचेका ती तस्बिरहरू आज ‘टाइम क्याप्सुल’ जस्तै बनेका छन्। ‘Nepal Peace Corps Photos’ संग्रहमार्फत सुरक्षित ती दृश्यहरूले नेपालको सामाजिक, भौगोलिक र वातावरणीय परिवर्तनको जीवित दस्तावेज प्रस्तुत गर्छन्। यदि ती तस्बिरहरू नहुने हो भने, आजको पुस्ताले ५९ वर्षअघिको दामनको वास्तविक अवस्था कल्पना गर्न पनि सक्ने थिएन।
आज, सन् २०२६ मा, कहिल्यै नाङ्गा रहेका ती डाँडाहरू घना वनमा परिणत भएका छन्। दामन अब केवल एउटा स्थान होइन—यो सफल सामुदायिक प्रयास, वातावरणीय सचेतना र प्रकृतिप्रतिको जिम्मेवारीको जिउँदो उदाहरण बनेको छ।

nagar-1792329114.jpg

world-link-1690434568.jpg
madhab-1792328837.jpg
rojgar-1773826495.png
thaha-nagar-bord-6x8-2-1780286450.jpg
ऋषेश्वरमा १९ फिटको त्रिशूल अर्पण, मेलामा ७६ हजार रुपैयाँ भेटी संकलन
FB_IMG_1795180205308-1795180238.jpg

थाहा । मकवानपुरको थाहा नगरपालिका–४, दामनस्थित प्रसिद्ध ऋषेश्वर महादेव मन्दिरमा हरिबोधिनी एकादशीको अवसरमा १९...

ऋषेश्वरमा ठूलो एकादशी मेलाको तयारी पूरा, माछामासु, मदिरा र जुवाजन्य खेलमा प्रतिबन्ध
FB_IMG_1795097044022-1795097058.jpg

कात्तिक शुक्ल एकादशी अर्थात हरिबोधनी एकादशीको अवसरमा प्रशिद्ध ऋषेश्वर स्थानमा लाग्ने मेलाको तयारी पूरा भएको छ...

थाहामा १५औँ राष्ट्रिय कर दिवस मनाइयो, कर शिक्षा र कर छुटबारे जानकारी
FB_IMG_1795096641026-1795096655.jpg

थाहा । ‘कर न्याय र सुशासन सुनिश्चितता : समृद्धिमा नागरिक सहभागिता’ भन्ने नारासहित १५औँ राष्ट्रिय कर दिवस २०८३...

किसिपिडीका १४ वर्षीया किशोरी हराइन्, खोजीका लागि परिवारको अपिल
FB_IMG_1795054167484_1-1795054213.jpg

काठमाडौं। काठमाडौंको चन्द्रागिरि नगरपालिका–किसिपिडीस्थित श्री जनकल्याण विद्यालय नजिकबाट १४ वर्षीया किशोरी...

थाहावासीलाई काठमाडौंका अस्पतालमा उपचार सहुलियत
AISelect_20261118_191003_-1795008614.jpg

मकवानपुरको थाहा नगरपालिकाबासीले काठमाडौंका विभिन्न अस्पतालमा उपचार गराउँदा विशेष सहुलियत पाउने भएका छन्।...

पालुङ प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र अब ‘थाहा नगर अस्पताल’
FB_IMG_1794908167086-1794908302.jpg

थाहा । मकवानपुरको थाहा नगरपालिकास्थित पालुङ प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र अब ‘थाहा नगर अस्पताल’का रूपमा...

भीमफेदीमा कुलमान घिसिङको पार्टीको संगठन विस्तार तीव्र, टसी लामाको अध्यक्षतामा टोल कमिटी गठन
FB_IMG_1794831085532-1794831222.jpg

भीमफेदी, कार्तिक ३० । कुलमान घिसिङ नेतृत्वको 'उज्यालो नेपाल पार्टी' ले मकवानपुरको भीमफेदी गाउँपालिकामा आफ्नो...

न्हुलगाउँ टोल विकास संस्था बन्यो टी–२० कपको विजेता
InShot_20261114_203729620-1794704031.jpg

थाहा । थाहा नगरपालिका–१० स्थित बिशिङ्खेलको चम्पाकेश्वर खेल मैदानमा जारी न्हुलगाउँ टी–२० क्रिकेट...

थाहा–१० बिसिङ्खेलमा दुई मोटरसाइकल ठोक्किँदा चार जना घाइते
InShot_20261114_201206317-1794666583.jpg

थाहा । मकवानपुरको थाहा नगरपालिका–१० बिसिङ्खेलस्थित गणेशमान सिंह सडकखण्डमा दुई मोटरसाइकल एकआपसमा ठोक्किँदा...

shambhu-bhina-1792328742.jpg
dipak-karki-1792328765.jpg
rajan-dhakal-1792328785.jpg
dipak2-1792328806.jpg
rupesh-1792328822.jpg
ishor-1792328855.jpg
hirendra-1792328872.jpg
shikhar-1792328926.jpg
11-11-1792328949.jpg
9-1792329666.jpg
7-1792329686.jpg