ऋषेश्वर मन्दिर परिसरमा बौद्ध बिश्वशान्ती महायज्ञ पुजा हुँदै।

मकवानपुर जिल्ला,थाहा नगरपालिकाको वडा नं.४ दामनमा अवस्थित हिन्दु तथा बौद्ध धर्मावलम्बीहरुको पबित्र तिर्थ स्थल ऋषेश्वर महादेव मन्दिर परिसरमा फागुन १६ र १७ गते बौद्ध धर्मावलम्बीहरुको प्रचलन अनुसार  २ दिने बृहत् विश्व शान्ति महायज्ञ  पुजा आयोजना हुने भएको छ। कार्यक्रमको प्रमुख  लामा पवन तितुङ्गको  अनुसार  यसअघि  पनि  महायज्ञ पुजा  दुईपटक सम्पन्न भैसकेको र यो पुजा तेस्रोपटक आयोजना गरिन लागेको बताउनुभयो। 
लामा पवनले सुरुमा आफ्नै पहलमा  धर्म,संस्कृतिको संरक्षण  एवं ऋषेश्वर तिर्थ क्षेत्रको प्रचारप्रसार र बिकास गर्न/गराउन सो अभियानको थालनी गरेको र पछि अन्य स्थानका लामा गुरुहरु र धार्मिक संगठनहरुको सहकार्यमा सो अभियानलाई थप सक्रिय बनाउदै अधि बढिरहेको पनि बताउनुभयो । बिश्व शान्ती पुजाको प्रमुख उद्देश्य भन्नू नै धर्म,संस्कृतिको रक्षा,बिश्व शान्ति एवं ऋषेश्वर तिर्थ क्षेत्रको सम्पुर्ण बिकास गर्नु रहेको लामाले बताउनुभयो।

दामनको ऋषेश्वर क्षेत्र धार्मिक सहिष्णुताको उदाहरण बनेको छ । हिन्दु र बुद्ध धर्मावलम्बीहरूले आ–आफ्नो आस्था अनुसार यहाँ पूजा गर्छन् । भाकल भाक्छन् र पुरा भएको भन्दै धन्यवाद दिन आउँछन् ।
हिन्दु धर्मावलम्बीले यसलाई ऋषेश्वर महादेव र बौद्धमार्गीले पद्यसम्भव (छिमि झ्याङछुप) का रूपमा यहाँ पूजा गर्दै आएका छन् ।
काठमाडौँबाट ८० किलोमिटर दुरीमा पर्ने दामन मकवानपुरको उत्तरी क्षेत्रमा पर्छ । त्रिभुवन राजपथमा पर्ने उक्त मन्दिर सडकबाट एक किलोमिटरको दुरीमा छ । पैदल यात्रुलाई सडकबाट एक घण्टा  लाग्छ ।
सडकखण्डबाट जङ्गलको बिच बाटो हुँदै मन्दिर पुग्न सकिन्छ । पैदल यात्राका लागि बाटोमा सिँढी बनाइएको छ । पैदलयात्रीलाई बाटोको चिसो पानीले थप ऊर्जा दिन्छ ।
लुम्बिनी विश्वविद्यालयका बुद्धिजम तथा पिस स्टडिजका उपप्राध्यापक पुष्पबहादुर गुरुङका अनुसार सातौँ शताब्दीमा पद्यसम्भव काठमाडौँ हुँदै चीन जाने क्रममा दामन र फर्पिङमा बसेर गएको विश्वास गरिन्छ ।
हिन्दु र बौद्धमार्गीबीचमा धार्मिक सहिस्णुता रहेका कारण नै दुवै धर्मावलम्बीहरूको संयुक्त मन्दिर रहेको हो’ उनी भन्छन्, ‘यो गुफालाई हिन्दु धर्मावलम्बीले भन्दा पनि बुद्धिस्टहरुले बढी मान्ने गरेका छन् । यो गुफालाई दुवै धर्मको तिर्थस्थलका रूपमा लिन सकिन्छ ।’
यसलाई बुद्धिष्ट लामाहरूले छिमि झ्याङछुप गुफा भनेर चिन्दछन् । गुफाको बारेमा पुराना कृति तथा आधिकारिक दस्ताबेजहरू नभेटिए पनि लामाहरू टाढा टाढाबाट आएर लोसुम धोसुम (तीन वर्ष तीन महिना)को तपस्यामा बस्ने गर्छन् । लामाहरू तीन वर्ष तीन महिनासम्म पनि यहाँ तपस्या गर्छन् ।
‘गुफामा पद्यसम्भवको आकृति छ । पद्यसम्भव गुरु आएर यहाँ ध्यान गर्न बस्नु भएको थियो रे’ लामा गुरु निमा लामा भन्छन्, ‘उहाँ बसेको स्थानमा उहाँकै आकृति बनेको छ । यो आकृतिलाई हिन्दु र बौद्ध दुवै थरीले पूजापाठ गर्ने गर्छन् ।’
पद्मसंभवले तपस्या गर्ने क्रममा पानीको अभाव भएपछि ध्यान गरेर पानी निकालेको समेत बताइन्छ । त्यही पानी अझैसम्म प्रयोगमा रहेको स्थानीय किंवदन्ती छ ।
यतिका धेरै विशेषता रहेको यस धार्मिक क्षेत्रको बिकासको लागि भने आजसम्म कुनै व्यवस्थापन समिती बन्न सकेको छैन। त्यसैले पनि भौतिक पुर्वाधारहरु निर्माण गर्नदेखी लिएर प्रचारप्रसार गर्न,धार्मिक पर्यटन प्रवर्द्धन गर्न र नितिगत व्यवस्थापन गर्नमा अनेकौं समस्याहरू आएका छन् ।